مبارزه با شته گل رز؛ بهترین روش‌های خانگی و سموم مؤثر

شته یکی از رایج‌ترین آفات گل رز است که معمولاً از اوایل فصل بهار و هم‌زمان با رشد شاخه‌ها و غنچه‌های جدید ظاهر می‌شود. این حشرات کوچک با مکیدن شیره گیاه، باعث ضعف بوته، پیچ خوردگی برگ‌ها، بدشکل شدن غنچه‌ها و کاهش گلدهی می‌شوند. اگر شته‌ها به موقع کنترل نشوند، در مدت کوتاهی جمعیت آن‌ها افزایش پیدا کرده و تقریباً تمام شاخه‌های جوان را درگیر می‌کنند.

شته‌ها معمولاً به رنگ سبز دیده می‌شوند، اما بسته به گونه ممکن است زرد، صورتی، قهوه‌ای یا حتی سیاه نیز باشند. محل تجمع آن‌ها بیشتر روی غنچه‌های تازه، سرشاخه‌های جوان و پشت برگ‌های جدید است.

یکی از نشانه‌های مهم وجود شته، حضور تعداد زیادی مورچه روی بوته گل رز است. شته‌ها هنگام تغذیه، ماده‌ای شیرین به نام عسلک ترشح می‌کنند که غذای مورد علاقه مورچه‌ها است. به همین دلیل مورچه‌ها از شته‌ها محافظت کرده و حتی آن‌ها را به قسمت‌های مختلف گیاه منتقل می‌کنند. بنابراین اگر تعداد زیادی مورچه روی گل رز مشاهده کردید، بهتر است گیاه را از نظر وجود شته نیز بررسی کنید.

روش‌های خانگی مبارزه با شته گل رز

اگر جمعیت شته‌ها هنوز کم است، معمولاً نیازی به استفاده از سموم شیمیایی نیست و می‌توان با چند روش ساده آن‌ها را کنترل کرد.

۱- شستشوی گیاه با آب

ساده‌ترین راه برای از بین بردن شته‌ها، شستشوی قسمت‌های آلوده با فشار ملایم آب است. این کار باعث جدا شدن تعداد زیادی از شته‌ها از روی گیاه می‌شود و چون این حشرات قدرت حرکت زیادی ندارند، اغلب قادر به بازگشت نخواهند بود.

بهتر است این کار را چند روز متوالی تکرار کنید تا شته‌هایی که بعداً از تخم خارج می‌شوند نیز از بین بروند.

۲- حذف دستی شته‌ها

اگر تنها چند شاخه یا غنچه آلوده شده باشد، می‌توانید با پوشیدن دستکش یا استفاده از یک دستمال نرم، شته‌ها را به آرامی از روی گیاه جدا یا له کنید. این روش برای بوته‌های کوچک و آلودگی‌های محدود بسیار مؤثر است.

۳- استفاده از محلول آب و مایع ظرفشویی

یکی از روش‌های رایج خانگی، استفاده از محلول آب و مقدار کمی مایع ظرفشویی ساده است.

  • یک لیتر آب
  • ۱ تا ۲ میلی‌لیتر مایع ظرفشویی ساده (بدون اسانس و بدون مواد ضدباکتری)

مواد را به خوبی مخلوط کرده و روی قسمت‌هایی که شته‌ها تجمع کرده‌اند اسپری کنید. حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه بعد، گیاه را با آب تمیز بشویید تا از آسیب احتمالی به برگ‌ها جلوگیری شود.

نکته: قبل از محلول‌پاشی کل گیاه، ابتدا محلول را روی بخش کوچکی از بوته آزمایش کنید. اگر پس از ۲۴ ساعت برگ‌ها دچار سوختگی یا تغییر رنگ نشدند، می‌توانید تمام گیاه را اسپری کنید.

۴- استفاده از روغن نیم (Neem Oil)

روغن نیم یکی از بهترین روش‌های طبیعی برای کنترل شته‌ها است. این روغن علاوه بر کاهش جمعیت شته‌ها، باعث اختلال در تغذیه و تولیدمثل آن‌ها نیز می‌شود. روغن نیم برای افرادی که تمایل دارند کمتر از سموم شیمیایی استفاده کنند، انتخاب بسیار مناسبی است.

چه زمانی باید از سم استفاده کنیم؟

اگر تعداد شته‌ها زیاد باشد، بیشتر شاخه‌های جوان آلوده شده باشند یا روش‌های خانگی نتوانند آفت را کنترل کنند، استفاده از سموم مناسب بهترین راه برای جلوگیری از گسترش آلودگی خواهد بود.

بهترین سموم برای از بین بردن شته گل رز

در صورتی که جمعیت شته‌ها زیاد باشد یا روش‌های خانگی نتوانند آفت را کنترل کنند، استفاده از سموم حشره‌کش بهترین راهکار خواهد بود. امروزه سموم مؤثر و کم‌خطرتری نسبت به سموم قدیمی برای کنترل شته وجود دارند که در صورت مصرف صحیح، نتیجه بسیار خوبی خواهند داشت.

۱- استامی‌پراید (Acetamiprid)

استامی‌پراید یکی از پرمصرف‌ترین و مؤثرترین سموم برای کنترل شته است. این سم خاصیت سیستمیک دارد؛ یعنی پس از جذب توسط گیاه، شیره گیاهی را برای شته‌ها سمی کرده و باعث از بین رفتن آن‌ها می‌شود. این سم علاوه بر شته، روی برخی دیگر از حشرات مکنده نیز اثر مناسبی دارد.

۲- ایمیداکلوپراید (Imidacloprid)

ایمیداکلوپراید نیز یک حشره‌کش سیستمیک است که پس از جذب توسط گیاه، مدت نسبتاً مناسبی از گیاه محافظت می‌کند. این سم برای کنترل شته، سفیدبالک و برخی آفات مکنده دیگر نیز کاربرد دارد.

۳- فلونیکامید (Flonicamid)

فلونیکامید یکی از سموم اختصاصی شته است که با متوقف کردن تغذیه آفت، باعث از بین رفتن آن می‌شود. این سم در بسیاری از موارد انتخاب مناسبی برای کنترل جمعیت شته محسوب می‌شود.

۴- اسپیرومترامات (Spirotetramat)

اسپیرومترامات از سموم سیستمیک جدید است که روی مراحل مختلف رشد شته تأثیر داشته و می‌تواند جمعیت آفت را به خوبی کنترل کند. این سم برای گیاهان زینتی نیز کاربرد فراوانی دارد.

۵- پیریمیکارب (Pirimicarb)

پیریمیکارب یکی از سموم اختصاصی شته است و سال‌هاست برای کنترل این آفت در بسیاری از گیاهان زینتی، سبزیجات و محصولات باغی استفاده می‌شود.

۶- سایپرمترین (Cypermethrin)

سایپرمترین یک حشره‌کش تماسی از گروه پایروتروئیدها است که روی بسیاری از حشرات از جمله شته‌ها اثر دارد. این سم پس از تماس با بدن آفت باعث اختلال در سیستم عصبی و از بین رفتن آن می‌شود.

سایپرمترین بیشتر زمانی کاربرد دارد که آلودگی شته شدید باشد، اما به دلیل اثر تماسی و همچنین احتمال آسیب به حشرات مفید، بهتر است با دقت و در زمان مناسب استفاده شود. سمپاشی در ساعات نزدیک غروب و رعایت مقدار مصرف توصیه‌شده روی برچسب اهمیت زیادی دارد.

۷- کلرپیریفوس (Chlorpyrifos)

کلرپیریفوس یک حشره‌کش تماسی، گوارشی و تا حدودی نفوذی است که روی بسیاری از آفات مکنده مانند شته‌ها اثر دارد. این سم در گذشته کاربرد زیادی داشته است، اما امروزه به دلیل اثر بیشتر روی حشرات غیرهدف و محدودیت‌های مصرف در بسیاری از مناطق، معمولاً گزینه اول برای گیاهان زینتی خانگی محسوب نمی‌شود.

در صورت استفاده از کلرپیریفوس باید حتماً نکات ایمنی، فاصله مصرف و دستورالعمل درج‌شده روی برچسب محصول رعایت شود.

توصیه: برای جلوگیری از مقاوم شدن شته‌ها، بهتر است در سمپاشی‌های متوالی همیشه از یک سم با یک ماده مؤثره استفاده نکنید و در صورت نیاز، سموم را به صورت تناوبی مصرف نمایید.

بهترین زمان سمپاشی گل رز

بهترین زمان برای سمپاشی گل رز، ساعات نزدیک غروب آفتاب است. در این زمان دمای هوا کاهش پیدا کرده و محلول فرصت بیشتری برای جذب و اثرگذاری خواهد داشت.

سمپاشی در ساعات غروب یک مزیت مهم دیگر نیز دارد؛ بیشتر حشرات مفید مانند زنبورها، کفشدوزک‌ها و بالتوری‌ها که نقش مهمی در گرده‌افشانی و کنترل طبیعی آفات دارند، در این ساعات فعالیت کمتری دارند. به همین دلیل، سمپاشی در غروب احتمال آسیب به این حشرات مفید را تا حد زیادی کاهش می‌دهد.

از سمپاشی در ساعات گرم روز، هنگام وزش باد یا زمانی که احتمال بارندگی وجود دارد خودداری کنید؛ زیرا این شرایط باعث کاهش اثر سم و هدر رفتن محلول خواهد شد.

آیا یک بار سمپاشی کافی است؟

خیر. شته‌ها قدرت تکثیر بسیار بالایی دارند و ممکن است در طول فصل چندین نسل از آن‌ها روی گل رز ظاهر شوند. به همین دلیل، پس از اولین سمپاشی، گیاه را طی روزهای آینده به طور مرتب بررسی کنید. در صورت مشاهده آلودگی مجدد، سمپاشی را مطابق فاصله زمانی توصیه‌شده روی برچسب سم تکرار کنید.

همچنین حذف شاخه‌های بسیار آلوده و کنترل مورچه‌ها، تأثیر زیادی در کاهش جمعیت شته‌ها خواهد داشت؛ زیرا مورچه‌ها از شته‌ها محافظت کرده و باعث گسترش آن‌ها روی گیاه می‌شوند.

اشتباهات رایج در مبارزه با شته گل رز

گاهی اوقات با وجود سمپاشی، شته‌ها دوباره روی گل رز ظاهر می‌شوند یا نتیجه دلخواه حاصل نمی‌شود. در بسیاری از موارد، دلیل این موضوع استفاده نادرست از سم یا رعایت نکردن چند نکته ساده است. در ادامه به رایج‌ترین اشتباهاتی که هنگام مبارزه با شته گل رز رخ می‌دهد اشاره می‌کنیم.

۱- سمپاشی در ساعات گرم روز

سمپاشی در هوای گرم و زیر نور مستقیم خورشید می‌تواند باعث تبخیر سریع محلول، کاهش اثر سم و حتی سوختگی برگ‌ها شود. بهترین زمان سمپاشی، ساعات نزدیک غروب آفتاب است که دمای هوا کاهش یافته و بسیاری از حشرات مفید نیز فعالیت کمتری دارند.

۲- سمپاشی فقط روی سطح برگ‌ها

شته‌ها معمولاً در پشت برگ‌ها، روی سرشاخه‌های جوان و اطراف غنچه‌ها تجمع می‌کنند. اگر سم فقط روی قسمت بالایی برگ‌ها پاشیده شود، بخش زیادی از آفت از بین نخواهد رفت. هنگام سمپاشی تمام قسمت‌های آلوده گیاه، به‌ویژه پشت برگ‌ها را به خوبی پوشش دهید.

۳- استفاده بیش از حد از سم

مصرف بیشتر سم به معنای اثرگذاری بهتر نیست. استفاده بیش از مقدار توصیه‌شده ممکن است به گیاه آسیب برساند، باعث باقی ماندن آثار سم روی گیاه شود و حتی به حشرات مفید نیز خسارت وارد کند. همیشه مقدار مصرف درج شده روی برچسب محصول را رعایت کنید.

۴- استفاده مداوم از یک سم

اگر در هر بار مبارزه فقط از یک نوع سم استفاده شود، به مرور زمان ممکن است شته‌ها نسبت به آن مقاوم شوند و اثر سم کاهش پیدا کند. برای جلوگیری از ایجاد مقاومت، در صورت نیاز از سموم با مواد مؤثره متفاوت به صورت تناوبی استفاده کنید.

۵- بی‌توجهی به حضور مورچه‌ها

وجود مورچه‌ها روی گل رز معمولاً نشانه فعالیت شته‌ها است. مورچه‌ها از عسلک ترشح‌شده توسط شته‌ها تغذیه کرده و حتی از آن‌ها در برابر دشمنان طبیعی مانند کفشدوزک‌ها محافظت می‌کنند. بنابراین کنترل مورچه‌ها نیز می‌تواند به کاهش جمعیت شته کمک کند.

۶- دیر اقدام کردن

شته‌ها سرعت تکثیر بسیار بالایی دارند و ممکن است تنها در چند روز جمعیت آن‌ها چند برابر شود. به همین دلیل بهتر است به محض مشاهده اولین شته‌ها، اقدامات کنترلی را آغاز کنید تا از گسترش آلودگی و نیاز به سمپاشی‌های مکرر جلوگیری شود.

نکته مهم: اگر تنها چند شته روی گل رز مشاهده کردید، ابتدا از روش‌های غیرشیمیایی مانند شستشو با آب یا حذف دستی استفاده کنید. سموم شیمیایی را زمانی به کار ببرید که جمعیت آفت زیاد شده باشد یا روش‌های ساده نتوانند آن را کنترل کنند. این کار علاوه بر حفظ حشرات مفید، به کاهش مصرف سموم نیز کمک می‌کند.

جمع‌بندی

شته یکی از مهم‌ترین آفات گل رز است که در صورت بی‌توجهی، می‌تواند باعث کاهش رشد، پیچیدگی برگ‌ها، بدشکل شدن غنچه‌ها و کاهش گلدهی شود. اگر آلودگی در مراحل اولیه تشخیص داده شود، معمولاً با شستشوی گیاه، حذف دستی شته‌ها یا استفاده از محلول‌های خانگی می‌توان آن را کنترل کرد. اما در آلودگی‌های شدید، استفاده از سموم مناسب مانند استامی‌پراید، ایمیداکلوپراید، سایپرمترین، کلرپیریفوس، فلونیکامید، اسپیرومترامات و پیریمیکارب بهترین نتیجه را خواهد داشت.

در نهایت، مهم‌ترین نکته این است که بوته‌های گل رز را به طور منظم بررسی کنید. هرچه شته‌ها زودتر شناسایی و کنترل شوند، هم آسیب کمتری به گیاه وارد می‌شود و هم نیاز به مصرف سموم شیمیایی کاهش پیدا خواهد کرد.

لینک‌های مفید

آموزش‌های ویدیویی منصوری گل

برای مشاهده آموزش‌های رایگان کاشت، تکثیر، نگهداری، کوددهی و پرورش انواع گل و گیاه، می‌توانید کانال‌های ویدیویی منصوری گل را دنبال کنید.

مبارزه با شته های گل رز از بین بردن شته گل رز شته گل رز